محمد ابراهيم نواب ( بدايع نگار )

69

فيض الدموع شرح زندگانى و شهادت امام حسين ( ع ) ( فارسي )

خصايص سبكى فيض الدموع « فيض الدموع در انشاى فارسي به بلاغت ، سرآمد سخنان عصر أخير وهم رتبهء نثر قرن پنجمش بايد شمرد » « 1 » . نثر بدايع‌نگار ، نثر مرسل ساده ودر برخى عبارات مسجّع ساده از أنواع نثر فارسي است . تكلّف وتصنعى در نثر بدايع‌نگار نيست . سخن‌آرايى ونغز گفتارى در تزيين نثر أو فراوان است . استخوان‌بندى عبارات ، استوار وخوش نقش است . حسن تأليف ، تناسب كلمات ، شيوايى ورسايى گفتار ، زيبايى نثر أو را باز مىنمايد . روانى وسلاست ، كلام وى را مطبوع ودل‌انگيز كرده است . ضعف تأليف ، غرابت ، اغلاق وايجاز مخل وكلمات نامأنوس وناخوش آهنگ در گزينش أو جاى ندارد . هيچ‌گونه تنافرى در ميان عبارات وألفاظ ديده نمىشود . افعال منسوخه در مجموع كتاب انگشت‌شمار است . از افعال تركيبي به تناسب زمان خويش بهره گرفته وساختار قديمى آن را حفظ كرده است . مؤلف دربارهء شيوهء نگارش وسبك نثر فارسي اين كتاب در مقدمهء خود چنين مىگويد : « . . . بدان صفت كه بر زبان بزرگان دين حديث رفته ومخبران صادق وگواهان امين ياد كرده‌اند به شرح بازگويد ودر املاى هر خبر وانشاى هر معنى ، لطف سياقت وجمال بلاغت بازنمايد وسخنهاى لطيف ومعاني جزل بكار برد ، چه نامه‌نگاران اين حديث ، غالبا از حليت أنشأ وطراز بديع عاطل بودند ودر صناعت سخن چندان بضاعت نداشتند وبر ممارست فنّ بيان ومدارست علم معاني فزونى نيافته وآيين كنايت ولطيفهء استعارت نداشته . . . » . صنايع لفظي ومعنوي بديع به خوبى در كتاب فيض الدموع بكار رفته است . صنايع لفظي نظير : تسجيع ( سجع ) ، موازنه ، تجنيس ( جناس ) وصنايع معنوي

--> ( 1 ) . مقدمهء فيض الدموع چاپ سنگى از علّامه أبو الحسن شعرانى به خط ميرزا رضا كلهر .